Một người tìm đến luật sư có thể đang ở thời điểm yếu thế, lo lắng hoặc chịu áp lực lớn. Do đó, việc luật sư sử dụng hình ảnh của khách hàng cho các mục đích truyền thông, gia tăng uy tín cá nhân cần có được sự cho phép của thân chủ và tuân thủ các quy định của pháp luật hiện hành.
Một bức ảnh chụp cùng khách hàng, một câu chuyện tranh chấp, một kết quả xét xử có thể giúp luật sư thu hút sự chú ý. Nhưng từng tham gia giải quyết vụ việc không đồng nghĩa được tùy ý sử dụng hình ảnh, thông tin và hoàn cảnh của khách hàng để quảng bá. Ranh giới giữa giới thiệu năng lực và vi phạm quyền của khách hàng nằm ở sự đồng ý, tính trung thực và trách nhiệm nghề nghiệp.
Khách hàng bước vào văn phòng luật sư thường mang theo một vấn đề chưa thể tự giải quyết: tài sản có nguy cơ mất, gia đình đổ vỡ, quyền lợi bị xâm phạm hoặc một cáo buộc cần được làm sáng tỏ. Họ cung cấp giấy tờ, kể chuyện riêng tư và đặt niềm tin vào người sẽ bảo vệ mình.
Những thông tin ấy có thể trở thành chất liệu hấp dẫn trên mạng xã hội. Một vụ án được dư luận quan tâm dễ kéo theo hàng nghìn lượt chia sẻ. Một bức ảnh cùng khách hàng có thể được dùng để giới thiệu kinh nghiệm. Một kết quả thuận lợi có thể xuất hiện trên trang quảng bá dịch vụ.
Luật sư có quyền giới thiệu hoạt động nghề nghiệp. Tuy nhiên, quyền đó phải được thực hiện trong giới hạn pháp luật và chuẩn mực đạo đức. Quyền tiếp cận thông tin để làm việc không tự động trở thành quyền công bố thông tin để quảng bá.
Có ảnh trong tay chưa chắc có quyền sử dụng
Theo ông Nguyễn Khánh Toàn, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Bản quyền HPL-CSC, điều 32 Bộ luật Dân sự năm 2015 xác lập quyền của cá nhân đối với hình ảnh của mình. Về nguyên tắc, việc sử dụng hình ảnh phải được người có hình ảnh đồng ý. Nếu sử dụng vì mục đích thương mại thì phải trả thù lao, trừ khi các bên có thỏa thuận khác. Pháp luật cũng quy định những ngoại lệ nhất định đối với việc sử dụng hình ảnh.
Trong hoạt động nghề nghiệp, một bức ảnh có thể được chụp để lưu niệm, xác nhận buổi làm việc hoặc ghi nhận sự kiện. Nhưng sự đồng ý chụp ảnh chưa chắc đã bao gồm sự đồng ý đưa ảnh lên quảng cáo dịch vụ, gắn với thương hiệu khác hoặc sử dụng kéo dài trong những chiến dịch truyền thông về sau.
Tương tự, khách hàng đồng ý cho đăng bài về diễn biến vụ án không có nghĩa mọi thông tin trong hồ sơ đều được phép công khai. Khách hàng chấp thuận truyền thông trên một kênh cụ thể cũng chưa chắc đã chấp thuận việc đưa hình ảnh sang các kênh khác với mục đích khác.
Khi có tranh chấp, điều cần đối chiếu là nội dung và phạm vi đồng ý thực tế: ai được sử dụng, sử dụng thông tin nào, trên kênh nào, nhằm mục đích gì và trong thời gian nào.
Một bức ảnh đã xuất hiện trên mạng không vì thế trở thành tài sản chung để bất kỳ ai tùy ý dùng cho hoạt động quảng bá. Việc sử dụng lại vẫn cần được đánh giá theo hoàn cảnh, mục đích và căn cứ pháp luật.
Khách hàng đồng ý công khai hình ảnh chưa chắc đồng ý công khai hồ sơ
Ông Nguyễn Khánh Toàn cho biết, quyền hình ảnh và nghĩa vụ bảo mật thông tin khách hàng là hai vấn đề có liên quan nhưng không trùng nhau.
Một người có thể đồng ý xuất hiện trong ảnh chụp cùng luật sư, nhưng không đồng ý công bố nội dung tranh chấp tài sản, tình trạng sức khỏe, quan hệ gia đình hoặc chiến lược giải quyết vụ án. Sự chấp thuận đối với bức ảnh không thể được hiểu thành sự cho phép công khai toàn bộ câu chuyện.
Quy tắc 7.1 của Bộ Quy tắc Đạo đức và Ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam yêu cầu bảo mật thông tin khách hàng cả trong quá trình cung cấp dịch vụ và sau khi dịch vụ kết thúc, trừ trường hợp khách hàng đồng ý hoặc pháp luật có quy định khác.
Nghĩa vụ ấy cần được đặc biệt chú ý khi luật sư thay đổi nơi làm việc. Việc chấm dứt quan hệ với một tổ chức hành nghề không xóa bỏ trách nhiệm bảo mật đối với thông tin đã tiếp cận.
Hồ sơ từng xử lý, câu chuyện từng được nghe và hình ảnh từng được lưu giữ không mặc nhiên trở thành nguồn nội dung quảng bá cho nơi hành nghề mới. Quyền sử dụng phải được xác định riêng, dựa trên thỏa thuận và quy định áp dụng.
Một bức ảnh thật vẫn có thể tạo ra thông điệp sai
Thông tin quảng bá gây hiểu nhầm không nhất thiết phải bắt đầu từ một bức ảnh giả hay một sự kiện được bịa đặt. Đôi khi, bức ảnh hoàn toàn có thật nhưng chú thích lại khiến công chúng hiểu sai về vai trò của người xuất hiện trong ảnh.
Một người từng tham gia hỗ trợ có thể được giới thiệu như người trực tiếp thực hiện toàn bộ vụ việc. Một luật sư từng làm việc trong nhóm có thể được mô tả như người duy nhất tạo ra kết quả. Một vụ án do tổ chức khác tiếp nhận và thực hiện có thể được đặt trên trang quảng bá theo cách khiến người đọc tưởng rằng đó là dịch vụ của công ty mới.
Theo Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Bản quyền HPL-CSC, đây là những tình huống cần được đánh giá bằng hồ sơ và nội dung truyền thông cụ thể. Không thể chỉ nhìn một bức ảnh để kết luận ai đã đảm nhiệm toàn bộ công việc.
Quy tắc 31.1 yêu cầu thông tin do luật sư cung cấp phải trung thực, chính xác, khách quan. Quy tắc 32.1 đặt ra giới hạn đối với quảng cáo bằng thông tin không có thật hoặc gây hiểu nhầm.
Vì vậy, khi giới thiệu kinh nghiệm, luật sư cần mô tả đúng phần việc đã thực hiện, tư cách tham gia và đơn vị cung cấp dịch vụ. Việc từng góp sức trong một vụ án là kinh nghiệm có thể được ghi nhận; cách trình bày kinh nghiệm ấy vẫn phải phản ánh đúng sự thật.
Giá trị của một thông tin quảng bá phải được đánh giá từ cách công chúng có thể hiểu thông tin đó, chứ không chỉ từ lời giải thích của người đăng sau khi phát sinh tranh cãi.
Để lại một bình luận